Bircan Bali ile Sabah Kahvesi: Fitoterapi Neden Doktor Kontrolünde Yapılmalı?
Fitoterapi, toplumda çoğu zaman aktardan alınan bitkileri kullanmak, bitki çayı içmek veya çevreden duyulan bitkisel önerileri uygulamak gibi algılanabilmektedir. Ancak Dr. Hakan Özkul, Bircan Bali ile Sabah Kahvesi programında fitoterapinin rastgele bitki kullanımı olmadığını, tıbbi bilgi ve hekim kontrolü gerektiren ciddi bir alan olduğunu anlatmaktadır.
Programda Bircan Bali, Dr. Hakan Özkul’un yayınlarda bitkilerin tedavi edici özelliklerinden söz ettiğini ancak hiçbir bitkiyi doğrudan işaret etmediğini belirterek bunun nedenini sormaktadır. Dr. Hakan Özkul ise bu soruya, modern tıpta kullanılan ilaçlar üzerinden açıklayıcı bir örnekle cevap vermektedir.
Nasıl ki bir doktor televizyonda tansiyon, şeker veya başka bir hastalık için kullanılan ilaçları söyleyip kişilerin kendi kendine kullanmasını önermezse, fitoterapide de aynı hassasiyet geçerlidir. Bir kişinin doktordan duyduğu bir ilacı gidip kendi başına kullanması doğru olmadığı gibi, tıbbi bitkileri de bilinçsiz şekilde kullanması doğru değildir.
Dr. Hakan Özkul’un özellikle vurguladığı temel nokta şudur: Fitoterapi, aktardan alınan bitkileri gelişigüzel kullanmak değildir. Fitoterapi; hastalığı, hastayı, kullanılan ilaçları, dozları, bitkisel ürünlerin kalitesini ve olası etkileşimleri birlikte değerlendirmeyi gerektiren tıbbi bir yaklaşımdır.
Programda fitoterapinin doktorlar tarafından uygulanması gereken bir alan olduğu ifade edilmektedir. Çünkü hastalık tedavisiyle ilgilenebilmek için öncelikle tıp bilgisine sahip olmak gerekir. Bunun yanında fitoterapi alanında ayrıca eğitim alınması, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları konusunda yetkinlik kazanılması ve bu alanın tıbbi standartlarına uygun hareket edilmesi önemlidir.
Dr. Hakan Özkul, Sağlık Bakanlığı’nın hekimlere yönelik fitoterapi eğitim sürecinden de bahsetmektedir. Bu eğitimleri başarıyla tamamlayan hekimlerin fitoterapi uygulamalarını daha bilinçli ve tıbbi standartlara uygun şekilde yapabileceği ifade edilmektedir. Bu nedenle fitoterapi, yetkisiz kişilerin önerileriyle değil, eğitimli hekimlerin değerlendirmesiyle uygulanmalıdır.
Fitoterapide en önemli konulardan biri doğru doz ayarlamasıdır. Her bitkinin, her ekstrenin ve her etkili maddenin belirli bir kullanım ölçüsü vardır. Az kullanılan bir ürün beklenen desteği sağlamayabilir; fazla kullanıldığında ise istenmeyen etkiler ortaya çıkabilir. Bu nedenle fitoterapide “hangi bitki?” sorusu kadar “hangi dozda, hangi hastaya, ne kadar süreyle?” sorusu da önemlidir.
Programda standardize ekstre kavramı da açıklanmaktadır. Standardize ekstre, bir bitkinin içinde faydalanılmak istenen etkili maddenin belirli miktarda bulunduğu, ölçüsü ve içeriği bilinen tıbbi form anlamına gelir. Böylece hekim, hastaya hangi etkili bileşenden ne kadar verildiğini bilir ve kullanım planını buna göre düzenler.
Dr. Hakan Özkul, fitoterapide kullanılan tıbbi bitkilerin uluslararası standartlarda ve kaliteli olması gerektiğini vurgulamaktadır. Aktarlarda satılan kurutulmuş bitkiler veya bitkisel ürünler, fitoterapide kullanılan standardize ve tıbbi nitelikteki ürünlerle aynı değildir. Çünkü aktardan alınan ürünlerde etken madde miktarı, saflık, kalite ve güvenlik her zaman net şekilde bilinemeyebilir.
Programda “hastalık yoktur, hasta vardır” yaklaşımı da öne çıkmaktadır. Aynı hastalığa sahip iki kişinin yaşı, kilosu, genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, alerjik yapısı ve tedavi ihtiyacı farklı olabilir. Bu nedenle fitoterapi desteği de herkese aynı şekilde uygulanamaz.
Fitoterapi planı oluşturulurken kişinin mevcut hastalığı, kilosu, genel sağlık durumu, alerjik yapısı, kullandığı ilaçlar ve ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılmadan kullanılan bitkisel ürünler fayda yerine zarar verebilir.
Dr. Hakan Özkul’un bu programda verdiği en önemli mesaj, fitoterapinin bilinçli uygulanması gereken tıbbi bir alan olduğudur. Bitkiler doğal olabilir; ancak doğal olan her şey herkes için güvenli değildir. Yanlış bitki, yanlış doz veya yanlış kullanım hastanın sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Bu videoda Dr. Hakan Özkul, Bircan Bali ile Sabah Kahvesi programında fitoterapinin neden doktor kontrolünde uygulanması gerektiğini, aktardan alınan bitkilerle tıbbi fitoterapi arasındaki farkı, standardize ekstrelerin önemini, doz ayarlamasını ve kişiye özel tedavi planının neden gerekli olduğunu sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır.
